Wstęp:
Związek między sportami kontaktowymi a chorobami neurodegeneracyjnymi staje się coraz bardziej popularnym tematem wśród naukowców i w debacie publicznej. Powtarzające się urazy głowy (RHI) oraz pourazowe uszkodzenia mózgu (TBI) wiążą się z długoterminowymi konsekwencjami neurologicznymi. Fakt ten budzi obawy wśród sportowców, organizacji sportowych oraz środowisk medycznych dotyczące bezpieczeństwa sportów kontaktowych.

Cel:
Celem niniejszego przeglądu narracyjnego jest przedstawienie najnowszych osiągnięć w rozumieniu zależności między TBI a chorobami neurodegeneracyjnymi w sporcie.

Materiały i metody:
Przeprowadzono przegląd piśmiennictwa w bazie danych PubMed, obejmujący artykuły opublikowane w ciągu ostatnich pięciu lat, z zastosowaniem następujących słów kluczowych: football, soccer, heading, Alzheimer’s disease, TBI, RHI.

Wyniki:
Sporty kontaktowe wiążą się ze zwiększonym ryzykiem chorób neurodegeneracyjnych. Wśród byłych piłkarzy ryzyko jest trzykrotnie wyższe. Każdy dodatkowy rok gry w rugby zwiększa ryzyko przewlekłej encefalopatii pourazowej (CTE) o około 14%. W futbolu amerykańskim CTE może rozwijać się u zawodników młodszych niż 30 lat. Podczas gdy CTE pozostaje najczęstszym skutkiem neurodegeneracyjnym, inne powikłania objawiają się jako depresja, bezsenność oraz stwardnienie zanikowe boczne. Metody diagnostyczne obejmują analizy biochemiczne surowicy i płynu mózgowo-rdzeniowego, histopatologię, profilowanie RNA informacyjnego oraz techniki neuroobrazowe. Obecnie nie istnieje leczenie modyfikujące przebieg CTE. Literatura wskazuje na różne interwencje terapeutyczne i wspomagające, w tym podawanie środków neuroprotekcyjnych, pulsacyjne ultradźwięki o niskiej intensywności, fotobiomodulację oraz wdrażanie protokołów rehabilitacyjnych.

Wnioski:
Powtarzające się urazy u sportowców wiążą się z procesami neurodegeneracyjnymi. Do głównych wyzwań dotyczących tego zagadnienia należą brak standaryzacji diagnostycznej oraz brak skutecznych terapii cytoprotekcyjnych, co zaznacza potrzebę dalszych badań.