STRESZCZENIE Współcześnie coraz więcej osób i międzynarodowych instytucji interesuje się załogowymi lotami w kosmos. W niniejszym przeglądzie negatywne skutki promieniowania kosmicznego, mikrograwitacji i czynnika izolacji na ośrodkowy układ nerwowy zostaną opisane w odniesieniu do neuronauki kosmicznej i przeanalizowanych badań. Promieniowanie kosmiczne może uszkadzać połączenia neuronalne, powodując zarówno ostre, jak i przewlekłe skutki, objawiające się obniżonymi funkcjami poznawczymi, zmniejszonymi funkcjami motorycznymi oraz zmianami behawioralnymi. Co więcej, niektórzy astronauci zgłaszają stan znany jako Spaceflight Associated Neuro-ocular Syndrome (SANS). Badania obrazowe mózgu wykonane wśród astronautów, którzy wrócili z kosmosu, sugerują, że z powodu zmniejszonej grawitacji mózg i płyny w ludzkim ciele przesuwają się w górę, co zwiększa ciśnienie śródczaszkowe i może powodować obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, a w efekcie niewyraźne widzenie. Inną interesującą częścią neuronauki kosmicznej są badania nad neuroplastycznością strukturalną w trakcie lotów kosmicznych. Badania przeprowadzone na kosmonautach wykazały wzrost tkanki neuronalnej w zakresie struktur sensomotorycznych odpowiedzialnych za koordynację ruchu. Oprócz promieniowania kosmicznego i mikrograwitacji, długotrwała izolacja wpływa również na mikrostrukturę istoty białej mózgu, co zostało udowodnione w badaniu z wykorzystaniem DTI (Diffusion Tensor Imaging). Podsumowując, aby dalej rozumieć zagrożenia, jakie loty kosmiczne stwarzają dla zdrowia astronautów i zapewnić bezpieczeństwo oraz powodzenie misji, ważne są badania w dziedzinie neuronauki kosmicznej. Ponadto nabyty wgląd może mieć znaczenie dla ziemskich pacjentów z zaburzeniami neurodegeneracyjnymi, a także populacji osób starszych, zmagających się z deficytami neurologicznymi.